सस्मरण
लक्की नम्बर ९
नयन्द्र चेम्जोङ
हिजोआज नेपाल चौतारी मासिक पत्रीकाको नियमित प्रकाशनले निकै ब्यस्त पाएको छु मैले म आँफैलाई । पत्रीका बाहेकको काममा प्राय दिनभरी नै कम्प्युटर खोलेर बिभिन्न वेब साइट हरु चाहर्नु नै मेरो दिनचर्या बनेको छ । डिसी नेपाल डट कममा गयर ताजा समाचारहरुको जानकारी, मनोरञ्जन र संगितको आनन्द लिन पाएको क्षण बेलाबेलामा मैले म आँफैलाई भुल्ने गर्छु । तर आज मलाई समाचार संगीत केही सुन्न र हेर्न मन लागेको छैन । मलाई अत्यन्तै मन पर्ने अर्को वेबसाइट हो गुगल अर्थ । त्यस भित्र गयर आफ्नो गाउ घर, आफुले घुमेका ठाउँहरुको द्रिश्यलोकन गर्नु, बिगतका समयहरुमा भय गरेका घटना तथा समयहरुको स्मरण गर्नु पनि मैले आफुलाई पूर्ण सन्तुस्टी पाएको छु म आँफैलाई । जब म गोगल अर्थमा गयर नेपाल,इजरायल, कोरिया,फिलिपिन, थाइल्यान्ड, मलेसिया जस्ता आफुले घुमेका मुलुकहरुको गाउबस्तिहरुमा गएर हराउन थाल्छु, अनायासै अतितका घटनाहरु जिन्दगीका पानाहरु पल्तिन थाल्छ, म एकोहोरिन्छु, आज पनि त्यसरिनै एकोहोरिएको छु, म कल्कनामा डुबेको छु, मेरो नयनको स्मृति पटलमा झलझली ति यादहरु आइरहेको छ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, ।
घरदेखी अली पर एउटा सानो खन्युको रुख थियो । सांझ झमक्कै परेकोले गाई गोरुहरु किलामा बढी सकेर त्यो खन्युको रुख अवारीपरी घुम्दै उफ्री उफ्री दाइहरु सबैले चिच्याएर “बिनायो कङ कङ जाउं साइली माइली मलाया हङकङ” भन्दै एकै स्वरमा गाउँनु भयो । दाजुहरु सबैले स्वरमा स्वर मिलाएर मच्ची मच्ची गाए । मैले पनि उफ्रन र घुम्न त सघाए तर मलाई त्यतिखेर त्यो गीत कण्थ थिएन । झमक्क सांझ परेको कारणले गर्दा दाइहरु भन्दा ठुलो स्वर निकालेर गाउँन नपाएकोमा मन खिन्न बनाउदै भए पनि दाजुहरुसंग घरमा आएं । तर म अली सानै देखी दाईहरु भन्दा जिताहा, घमन्डी स्वभाब भएको कारणले ठुलो स्वरले कराएर गाउँन नसकेकोमा भने ठुलै आत्मग्लानी भए तापनि घरमा पुग्ने बितिकै मलाई त्यो गीत कन्ठै भएपछी मनमा अली शान्ती भयो । अब फेरी पनि त्यो खन्युको रुखमा गएर दाइहरु भन्दा ठुलो स्वरले चिच्याएर गाएर जित्ने मनशाय लिएर म त्यो दिनको पर्खाइमा रहेँ ————- ।
समय र परिस्थितीले त्यो दिन कहिले पनि फर्खेन । हामी ठुलो हुंदै, हुर्कदै गयौ । त्यो बुढो रुखले आफु बुढो भएर पनि हाम्रो गित सुन्नकै लागि धेरै बर्ष कुर्यो । अन्तमा,हरेक बसन्त र शिशिरको संघर्श को बाबजुद आँफै ढलेर दाउरा चिरिन पर्यो । बालकपनको भावना, चाहना एउटा स्मरणकै रुपमा रह्यो, बालककालमा हामी दाजुभाइहरु जती आत्मियता र नजिगपन रहेर बस्यौ, खेल्यौ त्यो एउटा मिठो सपना भएर सजिरहने छ । झन्डै पाँच बर्षको पनि उमेर नभएकोले त्यतिखेरको मलाया, हङ्कङ कस्तो छ ? भन्ने त थाहा थिएन तर गाउघर तिर रिकुटेहरु आउँदा जाँदा मलायाको रिकुटेरे भनेको सम्म चाँही सुनेको थिए । दाइहरुले स्वरमा स्वर मिलाएर मलाया हङ्कङ जाने प्रण गरे तापनी दाइहरुबाट त्यो इरादा पुरा भएको अहिले सम्म जानकारीमा छैन तर त्यो खन्युको रुख मुनी घुमेर दाइहरु सँग स्वरमा स्वर मिलाएर गाउँने धोको पुरा नभए पनि समयन्तरको क्रमले मैले सन १९९५ तिर मलेसिया ( हामीले गित गाएको समयमा मलाया नै भन्ने गरिन्थ्यो ) यात्रा गर्ने अवसर पाए ।
मैले कहिल्यै बिदेश यात्राको कल्पना गरिन । न त कुनै डक्टर, इन्जिनियर हुने नै कल्पना गरे । जे जती जिबनका पाइलाहरु अगाडि बडे एउटा दिशाहिन भएर भाउतारिएको माझि बेगरको ढुङ्गा झैं पाएको छु मैले मेरो जिबन । मलाई लाग्छ, शायद मेरो जिबनको असफलताको कारकनै त्यही नै पो हो कि ? बड्दो महत्वकांक्षा र सानो जागिरले धान्न नसकेको व्याबहारिक जिबनको दिग्दारिको कारणले म पनी आफ्नो नाबालक बच्चाहरु र श्रीमतीलाई छाडेर धनको अभिलाषा र चाहनामा उर्लिएको मेरो खहरेरुपी मनको बेगलाई बग्न दिदै मैले पनि बिदेसिने प्रण गरे ।
एकजना जागिर खांदा चिनेको साथी थियो टिका सुब्बा, उसैको संपर्कबाट एकजना मान्छेसँग चिनाजान भयो । उसले मलेसियातिर मान्छे लाने काम गर्दोरहेछ । त्यतिखेर अहिले जस्तो नेपाली काम्दारहरु बैध कामदारको रुपमा प्रबेश गर्न पौदैनथ्यो । जसको सहयोगमा जसको सहयोगमा म पनि मलाया जाने तारतम्य मिलाउन थाले । म ठ्याक्कै मिती तोकेर त भन्न सक्दिन यात्रा अगाडि हुनु पर्ने जती पनि पूर्व तयारीहरु हुने सिलसिलामा बिदेश जाँदा सुट सिलाउनु पर्छ भन्ने गाउंघरतिरको मन्यतालाई मैले पनि अङ्गिकार गरे पहिलो बिदेश यात्राको क्रममा शान्तिको करमा सुट पनि सिलाए । त्यो सुट मलाई साच्चै नै भारी भइरहेको थियो । सुट सिलाउन लगाएको मान्छेबाट नै सिकेर भए पनि टाइ बाध्न चाँही सिकें बैङ्कक यात्राको लागि तय भयो । नयाँ अनुभब थियो बिदेश यात्रा तर हामी सबै मजदुर्को रुपमा कमा गर्न मलेसिया जांदै थियौ । जे होस दुई घण्टा पैतालिस मिनेटको उडान पछी हामी थाइल्यान्डको राजाधानी बैंङ्कक अवतरन गर्यौ । धेरै गर्मी रहेछ बैङकक त हामी धेरै बेर बसेनौ । एउटा भ्यान रिजर्भ गरेर हामी दक्षीणी थाइल्यान्डको एउटा सानो बजार हाडजाइ मलेसियाको बोर्डर तर्फ प्रस्थान गर्यौ । बैङ्कक पुग्यौ मात्र बैङ्कक कस्तो छ ? के छ ? केही थाहा पाउन सकिएन । उही मान्छेको अगाडि गफ गर्दा बैङ्कक पुगेको छु भन्ने मात्र भयो । लगभग हजार किलोमिटरको दुरी पार गरे पछी हामी हद्जाय पुग्यौ । हामीलाई थाहा थिएन, कसरी मलेसिया जाँदै छौ भन्ने कुरा । अबैध रुपमा प्रबेश गर्नु पर्ने भएकोले केही समस्या हुन सक्छ भन्ने पूर्व अनुमान चाँही नगरेको हैन । एजेन्टले एउटा मैनाको स्वर र लवजमा एतिमात्र भनेको थियो कि बोर्डर् पार गर्नको लागि अलिकती हिंड्नु पर्छ नत्र भने केही समस्या हुँदैन । उसले त्यही भाषा बोलेको थियो जो सबै एजेन्टले बोल्छन कलान्तरमा गएर मैले पनि बोलेको छु । बोर्डर पार गर्न समस्या जनायर हामी त्यो ठाउमा एक हप्ता जती बस्यौ ।
बस्नको लागि होटेल थियो,खानको लागि एउटा सानो छाप्रे होटेलमा बन्दोबस्त गरी दिएको थियो एजेण्टले । यती जना मान्छेहरु मलेसियाबाट पक्राउ परेर फर्किएरे, यतिजना थुनामा परेका छन रे, यस्ता धेरै कुरा हरु पनि हामीले नसुनेका होइनौ तर पनि चाडो भन्दा चाडो मलेसिया पुग्ने इरादाको अगाडि यि माथिका नेपाली दुर्दशाको कथाहरु हामीले हावाले उडाएर ल्याएकै हल्लाका रुपमा लियौ । दसैंको समय भएको कारणले शान्ती, मिलिजुली र निशान को याद्ले धेरै नै सताउथ्यो । एकातिर जहान परिवार सँगको बिछोड अर्को तिर अधुरो गन्तब्यको अवस्थाको बाबजुद तनाब र आबेशले मान्छेलाई कसरी शरीरिक र मनसिक रुपमा बिक्षिप्त बनाउदो रहेछ भन्ने कुराको प्रत्यक्ष अनुभब गरेको छु मैले त्यतिखेर ।
एकदिन अचानक एजेण्टबाट आज हामी मलेसिया जाँदै छौ भन्ने खबर आएपछी मलेसिया पुग्ने जुन एउटा सपना थियो त्यो साकार हुन लागेको खुशीयालिमा हामी फुरुङ हुँदै पोका पन्तेउरा ठीक पारेर मन प्रफुल्ल पार्दै तयार भयौ । मैले फेरी पनि त्यो सुट त लगाइन तर टाइ चाँही बाधें । नेपालबाट हिंड्ने बेलामा एजेण्टले हामी मलेसिया जाँदा भिजिट भिशामा जाने हो भन्ने जानकारी दिएपछी मैले सुटको तारतम्य मिलाएको थिएं । सुट-टाइ,जुत्ता, चस्मा चाँही टुरिस्टको प्रतिक हो भन्ने भावना मेरो बाल मस्तिस्कमा छाप परी सकेको थियो । जब हामी झोला बोकेर निक्लियौ, आरामदायी मिनिवस वा भ्यानको प्रतिक्षामा तर एउटा सानो गिटी बालुवा बोक्ने मिनी टाटा ल्याएर पर्खिरहेको रहेछ हामीलाई । बालुवाको साटो हालियो हामीलाई त्यो मिनी टाटामा । शायद एजेण्टले कतै बालुवा बोकी राखेको गाडीलाई केही क्षेणको लागि भाडामा ल्याएको थियो क्यार । मिनी टाटामा हामीलाई पछाडि पट्टी खांदेर राख्ने बितिक्कै स्थिती प्रतिकुल भएको अनुभब गरे र त्यो घटिंको टाइ बिस्तारै फुकालेर झोलामा हालें । अरु साथीहरुले त भनेनन शायद म अली जोक्कर जस्तो देखिए कि भन्ने आँफैलाई लागेको थियो । बेलुका साँझ झमक्क परी सकेको थियो । झन्डै १५ मिनेटको यात्रापछि एउटा सानो घरको कोठामा बाहिर बाट ढोका बन्द गरेर राख्दै एउटा मान्छेले सुख्खा भात र एउटा एउटा उसिनेको अन्डा खानको लागि ल्याएर दियो । हाम्रो पेट त अघाएन खाना थप्न पनि नमिल्ने रहेछ साच्चै भन्ने हो भने हामीले आधा गास नै खायौ र चित बुझाएर बस्यौ तर साह्रै मिठो मानेर खायौं ।
कतिखेर जाने ? कहिले मलेसिया पुग्ने भनेर हामीमा मानसिक तनाब त छदै थियो नै । झन्डै २ घण्टाको बसाइ पछी बेलुकी ९ बजेको समय तिर फेरी एउटा मिनी टाटा आएर हामीलाई त्यसरी नै लग्यो । कारीब ५ मिनेटमात्र अगाडि बडेको थियौ गाडीबाट ओरालेर जङ्गलतिर साइट लगाएर अलिपर लगे । एकजनाले हाम्रो घडी, खल्तिमा भएको पैसाहरु सबै छमेर अली पर सम्म बाटो देखाएर लिएर हिड्यो । छेउमा नै समुन्द्रको भंगालो आएको रहेछ, हामी नेपालीहरुनै १२ जना जती थियौ । त्यहां २ वोटा डुङ्गामा त पाकिस्तानी र बङ्गलादेशी समेत गरेर ६० जना जती खादेर राखेको रहेछ । हामी सबैलाई हतार जतार गर्दै दुङ्गामा चडाइयो, शायद सुरक्षाको कारणले होला हामीलाई ठाडो सिर गरेर बस्न दीएको थिएनन । रातिको झन्डै १० बजी सकेको समय थियो । समुन्द्रको बिचमा त्यो डुङ्गा कतिको रफ्तारमा कुदी राखेको छ ? थाहा छैन तर मेघ गर्जन र हुरी बतास सहीत पानी परी रहेको थियो । अन्धकार निस्पट्ट छ, कतै टाढा बस्ती जस्तो लाग्छ बत्तिहरु बलेको देख्दा थाहा छैन हामी कता गइ राखेका छौ ।
त्यो खुल्ला आकाश कालो बादलले मडारिएर ढाकेको छ । बेला बेलामा समुन्द्रको छालले हामीलाई छोपेर ल्याउदा पानी अनुहार भरी पर्थ्यो, त्यसै बेला देखी हो मैले समुन्द्रको पानी नुनिलो हुन्छ भनेर प्रत्यक्ष अनुभब गरेको । कर्कलाको पातमा अडिएको पानीको थोपा झै अनुभब गरेको छु मैले त्यती खेरको मेरो जिबन । कारीब १ घण्टाको जोखिमा यात्रापछि हामीलाई एउटा अनकन्टार जङ्गलको बिचमा लगेर सबैलाई दुङ्गाबाट झार्न थालयो, साथीहरुलाई यसो फर्केर हेरेको मात्र थिए, उनिहरुलाई त पछाडिबाट लात्ताले हान्दै झार्दै रहेछ, म पनि हतार हतार गर्दै झरे त्यो दुर्दशा ब्यहोर्नु नपरोस भनेर । एकजना दाई हुनुहुन्थ्यो पाँचथरतिरको दुङ्गाबाट हाम फाल्दा पानीमा डुब्नु भयो खोजेर निकाल्योउ तर सिसा वा ढुङ्गाले वहाँको खुट्टा काटेकोले वहाँ गम्भिर चोटग्रस्त हुनुभयो । शायद त्यो ढुङ्गा त्यहांबाट फर्क्यो होला त्यसपछी हामीलाई अरु नै मान्छेहरुले नियन्त्रणमा लिए । झन्डै रातको ११ बजिसकेको थियो, तिनिहरुसँग ओकेटोके, हातहतियार तथा टर्चलाइटहरु पनि थिए । हामीलाई थाहा थियन तिनिहरु को थिए ? तिनिहरुकै निर्देशनमा हामी हिंड्न थाल्यौ । लाग्थ्यो, उनिहरु चाँही गोठाला हुन, हामी चाँही दिनभरी चरनमा चरेर सांझ आफ्नो बासस्थान गोठमा फर्केको पशु । एउटा सानो गोरेटो थियो शायद गरीब मुलुकका मानबरुपी पशुहरुलाई तसकरी गर्ने मुल गौंडा थियो त्यो । बाटो बिरायर हिंड्ने मानबरुपी पशुहरुलाई गोठालाले शाही बाटोमा ल्याउन लाठि लगाएको आवाज पनि बेलाबेलामा सुनिन्थ्यो । भोको पेट थकित शरीर र मलिन अनुहार लियर झन्डै १ घण्टाको हिडाइ पछी हामी एउटा ठुलो ओडारमा पुगेर बस्यौ । कता कता गाडीको आवाज आउन थाल्यो, रातको ठीक १२ बजी सकेको थियो अब केही समयमा नै हामीलाई लिनको लागि गाडी आउछ भन्ने आशामा थोरै भय पनि मन हल्का भयो गाडी आउने भयो भनेर तर केही क्षण पछी नै हामीलाई जस्ले त्यहा सम्म लिएर आयो तिनिहरु मध्य १ जनाले “स्लिप-स्लिप” भनेर अर्डर दिन थाल्यो । हामी रणभुल्लमा पर्यौ, ओडारमा सुत्नु पर्ने त्यो पनि राती ? घरबाट हिंड्ने बेलामा एउटा सानो टावल लिएर गएको थिए त्यही टावल ओछ्याएर झोला सिरानी लाएर रातभरी सुत्यौ । निन्द्रा त कहाँ लाग्नुर ? जसो रात बितायौ । हामी कहाँ छौ केही थाहा थिएन । बेला बेलामा गाडीको आवाज आएको सुनी नै रहन्थ्यो, गाडी चल्ने ठाउँ पुग्नको लागि धेरै छैन भन्ने अनुमान चाँही गरेका थियौ । बिहान उज्यालो भयो, वरिपरि पानी पनि छैन,सबै साथीहरु थकित देखिन्थे मैले अघिनै घाइते हुनु भएको कुरो गरेनी पँचथरतिरको दाई भनेर वहाँ पनि दुनियाँ देश खाएर बाँकी रहेको शेषलाई मलसिया पुर्याउन हिंडेको मान्छे सुती राखेको ठाउबाट जुरुक्क उठेर पिसाब फेर्न थाल्नु भयो साथै आफ्नै पिसाबले आफ्नै मुख धुनु थाल्नु भयो मेरो लागि नौलो भए पनि वहाँको लागि यो नौलो रहेनछ सबै जना साथीहरु उस्लाई आश्चर्यको भाबले हेर्न थाले मलाई चाँही कतकता घिन लागि रहेको थियो । बिहानको १० बज्यो कोही पनि आउँदैन, जङ्गलमा नै यसो घुम्न निस्केको जङ्गलको बिचमा कसैले खेती गर्दो रहेछ, सानो कटेरो थियो शायद खेती गर्दा मान्छेहरु बस्ने गर्छ क्यर त्यहां । जे होस मान्छे आउने जाने गरेको ठाउँ नै रहेछ हामी पुगेको ठाउँ । केराको झाङ्हरु र अन्नबालिहरुमा शायद जुनेलोहरु होला देख्दात आफ्नै गाउंमा नै जस्तो लाग्यो । कारीब २ बजे तिर २,४ जना मान्छेहरु चामल र माछा लिएर आए । अघिल्लो दिनदेखिको भोको पेत साह्रै मिठो मानेर खायौ । टिनको डिब्बामा भरेको माछा खाएको पनि मेरो जिबनको पहिलो अनुभब थियो त्यो । म त्यसै त माछामासु सँगै सती जान सक्ने मान्छे थपी थपी खाएं खाना खाइ सके पछी त्यो ठाउंमा गाडी आउछ भनेर ढुक्क थियौ हामीहरु तर दिनको पाँच बजेतिर हामीलाई हिडाइयो, हिडाइयो हैन हामी कुद्न पनि थाल्यौ ।
हामी ६० जनाको लस्कर जङ्गलमा उकालो-ओरालो, खोला-नाला तर्दै कुदाइयो । उनिहरुले त्यो जङ्गलको बिचमा कस्ले कहाँ सम्म लाने भनेर समायोजन गरेको हुदो रहेछ । बिच जङ्गलमा आए पछी अर्को मान्छे भेट भयो शायद उ त्यहा बांदर कुरेर बसेको हुनुपर्छ या त्यो पनि मानब तस्करिको शेयरदार हो हाम्रो खोजी नितिको बिषय थियन त्यो समयमा । उसले पनि केही पैसा लिय पछी फेरी उसले त्यस ठाउँबाट फेरी गाइड गर्न थाल्यो । हामी करिब ५ बजे देखी कुद्न थालेको कारीब ७ बजे सम्म पनि कुदिनै राखेको थियौ । आकाशमा शायद बोर्डर सुरक्षा हेलीकोप्टरहरु तथा जहाजहरु उडी नै राखेको थियो । जब जहाज हाम्रो माथि भएर उड्थ्यो, हामीलाई गाइडले सानो झाडि वा रुखको पोथ्रामा लुक्न लगाउथ्यो । करिब ४ घण्टाको लगातार हिडाइ र कुदाइ पछी हामीलाई एउटा सिरुघारिमा लगेर लुकाएर राखियो त्यो सिरुको घांस २ मान्छे भन्दा पनि अग्लो रहेछ, हामी खरायो बसे जस्तै गरेर लुक्यौ किनकी सिकारीहरु आकाशमा सिकारको खोजिमा फन्को मारी नै रहेको थियो । करिब १ घण्टा लुके पछी हामी तिस जना जतिलाई एउटा मिनी टाटामा राखी माथिबाट बर्षादी ओडाएर प्रिथ्बी राजामार्ग भएर भित्रिने जिउदो ममचाकै हालमा हामी पनि मलेसिया भित्रिने तरखरमा थियौ । साह्रै कस्ट थियो, सास फेर्न एकदमै गाह्रो भाई रहेको थियो, टुक्रुक्क बसाइ, दाँयाबाया चल्न पनि नहुने, त्यो कस्टकर २ घण्टाको यात्रा पछी हामी एउटा सानो काठको घरमा पुग्यौ । एकजना आएर हामीलाई गन्न थाले, हामीले वन, टु, थ्री गर्दै गन्न थाल्यौ ।
म नम्बर नौ म परे खुशी पनि भए किनकी मेरो लक्की नम्बर पनि नौ नै हो सम्झे खाना भाग लाउनको लागि हामीलाई गनिएको हुनुपर्छ । भोको पेट र थकित शरीरअले भोजनको अपेक्षाका आँखाहरु यताउता दौडौदै थियौ, हामी थाहै नपाई भसक्कै निदाएछौ । बिहान उठ्दामात्र थाहा भयो हामी त खानाको लागि हैन कतै जङ्गलमा हरायौ, टुट्यौ, झर्यौ कि भनेर पो गनिएको रहेछ मेरो लक्की नम्बर नौ प्रती पनि आस्था टुट्यो । घरबाट बाहिर निक्लिएर हेरे, सानो बस्ती थियो, भर्खर घाम झुल्की रहेको थियो । अब मलेसिया पुग्न कती समय लाग्छ ? हामी कहां छौ ? केही थाहा थिएन । मन अझै पनि आती रहेको थियो । अघिल्लो दिनको कस्टकर यात्राको झझल्कोले मन सम्हालिन सकिरहेको थिएन,मन एठन परेझै भइ रहेको थियो । मन छटपटाइ रहेको रहेको थियो ।
मेरो जिउ पुरै कामी रहेको थियो । मलाई हार गुहार गरेर चिच्याऊन मन लागि रहेको थियो । मैले आफुलाई सहाराबिहिन भैई रहेको पाएको थिएं । मलाई कसैको सहायताको जरुरत छ भन्ने कुराको अनुभब भैइ रहेको कुराको कल्पनामा डुबिरहेकै थिए अचानक बाहिरबाट कोठाको घन्टिको आवाज आउछ, झसँग भएर ढोका खोल्छु त भुवन जि पो आईरहनु भएको रहेछ । मनमा आनन्द आयो । हतार हतार कम्प्युटर सट डाउन गर्छु र भन्छु, भुवन जि ! नेपाल चौतारीको यस अंकमा मेरो पनि स्मरण लेख छ, छाप्न पर्छ है ! भुवन जि मुसुक्क हासेर भन्नु भयो “नसकिने भो, अब नकुरा गरौ ।”
